Utorak, 18 svibnja, 2021

50 godina moderne astronomije u Bosni i Hercegovini

Nemojte propustiti

Astronomsko društvo Orion iz Sarajeva ove godine obilježava pedeset godina od osnivanja Akademskog astronomsko astronautičkog kluba čiji je nasljednik. Grupica entuzijasta je davne 1963. godine osnovala prvu organizaciju u BiH kojoj je osnovni cilj bilo bavljenje astronomijom i astronautikom. Ovaj jubilej se proslavlja kao “50 godina moderne astronomije u Bosni i Hercegovini” koja je i započela kroz aktivnosti ovog kluba.

astronomijaOd samog početka, kroz sve ove decenije, Astronomsko društvo je bilo nezaobilazna adresa za svaki događaj, pojavu ili otkriće u bliskom ili dalekom svemiru. Teško je i nabrojati rezultate i uspjehe koji su ostvareni. Ali, evo nekih. Narodna opservatorija Mejtaš otvorena je 1965. godine i putem nje se sprovodila široka popularizacija astronomije kroz brojna javna posmatranja neba.. U periodu od 1969-1972. godine završena je prva faza u izgradnji Astronomske opservatorije na Trebeviću. Za te svrhe adaptirana je austro-ugarska tvrđava i podignute su dvije kupole. U njima su bili smješteni dvostruki astrograf namjenjen snimanju zvjezdanih polja i teleskop reflektor prečnika 30 cm. Svi ovi i kasniji radovi su bili obavljani najvećim dijelom dobrovoljnim radom članova Društva. Bitno je napomenuti da je prosječna starost “ekipe” koja je izgradila prvu Astronomsku opservatoriju u BiH bila dvadesetak godina.

Sredinom sedamdesetih započelo je snimanje Sarajevskog atlasa neba. Na preko 1600 staklenih ploča u plavoj i crvenoj oblasti spektra, fotografisano je kompletno sjeverno zvjezdano nebo. Tokom opsade Sarajeva, ova staklena biblioteka izuzetnog kvaliteta je nepovratno nestala. 1975. godine u Sarajevo je iz Engleske dopremljen veliki teleskop prečnika 62 cm za koga je započela izgradnja nove zgrade sa kupolom prečnika 8 metara. Radovi na novom dijelu opservatorije završeni su do početka osamdesetih godina. Teleskop je korišten za fotoelektrično mjerenje sjaja promjenljivih zvijezda u okviru međunarodnih projekata. Pored popularizacije astronomije, rada sa članovima, stručnog i naučnog rada na polju astronomije, Društvo je bilo najveći izdavač astronomske literature u bivšoj Jugoslaviji i taj rekord do danas nije prevaziđen. U minule četiri decenije objavljena su 34 izdanja (knjige, brošure, atlasi i posteri).

Astronomsko društvo iz Sarajeva i opservatorija na Trebeviću odigrali su veliku ulogu na popularizaciji nauke o nebeskim tijelima na čitavom području bivše zajedničke države. Stotine mladih ljudi su kroz primjer iz Sarajeva počeli da se bave astronomijom i mnogi od njih su danas priznati stručnjaci iz ove oblasti u regiji i svijetu.

Opservatorija je tokom opsade Sarajeva devastirana, svi teleskopi i kupole uništeni, a biblioteka i pomoćni uređaji nestali. Nakon rata, članovi Astronomskog društva su sudjelovali u sporadičnim aktivnostima na popularizaciji astronomije, a zvanično je obnovljen rad 2008. godine kada je registrirano Astronomsko društvo Orion Sarajevo.
Posljednjih nekoliko godina započele su aktivnosti na obnovi Opservatorije na Trebeviću. Pripremljena je potrebna dokumentacija i urađen draft projekta za obnovu austrougarske tvrđave. U saradnji sa ambasadom Kraljevine Norveške, realiziran je trogodišnji projekat podjele malih teleskopa osnovnim školama u BiH. Projekat se odvijao pod nazivom “1000 Galleoskopa za 1000 škola u BiH – Jedno nebo za sve”.

Druženje

U Atelje FIGURE u Sarajevu, u petak, 24. maja 2013. godine, sa početkom u 19:30 sati, bit će organizovano i druženje u okviru proslave “50 godina moderne astronomije u Bosni i Hercegovini”

(Bh-index)

Više s weba

loading...

Izdvajamo

Sjećate li se vatrene Ruslane? Upravo je proslavila 47. rođendan, evo kako danas izgleda

Skoro svi se sjećamo predstavnice Ukrajine, vatrene Ruslane, koja je pobijedila na Evroviziji u Istanbulu 2004. godine. Ruslana danas ima...

Možda vas zanima i ovo