Subota, 4 veljače, 2023

Usvojena rezolucija da stalne članice SB moraju da opravdaju veto

Nemojte propustiti

Dok se generalni sekretar Ujedinjenih nacija Antonio Gutereš pripremao da se sastane sa predsjednikom Rusije u Moskvi kako bi se zalagao za prekid vatre u Ukrajini, u Generalnoj skupštini Ujedinjenih nacija izglasana je rezolucija koja će svaku upotrebu veta neke zemlje članice Savjeta bezbjednosti staviti na kontrolu cijelog tijela ove organizacije. Nacrt rezolucije, neformalno nazvan “inicijativa za veto”, izradio je Lihtenštajn sa desetinama kosponzora, uključujući SAD i Veliku Britaniju.

Usvajanjem ove rezolucije otvorena su vrata za istorijski presedan da, kada jedna od pet stalnih članica Savjeta bezbjednosti sa pravom veta – Kina, Francuska, Rusija, SAD ili UK – iskoriste svoju moć da blokiraju rezoluciju u najjačem tijelu UN, prije toga mora da se održi poseban sastanak Generalne skupštine, na kojem će sve članice UN moći da iznesu svoje stavove o vetu.

Godinama je Rusija koristila svoje pravo veta da zaustavi rezolucije Savjeta bezbjednosti – koje su, za razliku od rezolucija Generalne skupštine, primjenjive prema međunarodnom pravu – protiv svoje vojne taktike u Ukrajini i, prije toga, u Siriji, povodom pitanja vezana za Kosovo i Metohiju i drugim sličnim situacijama.

“Posebno smo zabrinuti zbog sramnog obrasca zloupotrebe privilegija veta u posljednje dvije decenije”, rekla je SAD ambasador pri UN Linda Tomas-Grinfild, podržavajući ovu inicijativu.

Kristijan Venavezer, ambasador Lihtenštajna u UN, rekao je u pismu Skupštini, koju čine 193 zemlje, da je rezolucija “značajan korak ka osnaživanju Generalne skupštine i jačanju multilateralizma”. I Ričard Govan, direktor istraživačkog centra Međunarodne krizne grupe UN isto ističe da je mjera “dobra ideja da se signalizira da postoje stvarni troškovi reputacije u vezi sa korišćenjem veta”.

“Ako inicijativa za veto uspije, pretpostavljam da će SAD ili njeni saveznici podnijeti rezoluciju kojom se zahtjeva olakšica za Mariupolj na koju će Rusija staviti veto. To će onda pokrenuti novi mehanizam Generalne skupštine i postaviti Rusiju na mjesto”, predvidio je Govan prije glasanja u utorak, misleći na opkoljeni grad na jugu Ukrajine.

Ovoj rezoluciji prethodili su veliki pritisci američkih senatora na Bajdenovu administraciju da se iz SB UN u potpunosti izbaci stalna članica Rusija, ali bi takav potez GS UN bio ravan rušenju čitavog sistema Ujedinjenih nacija i sistema međunarodnih odnosa koji je uspostavljen na tekovinama Drugog svjetskog rata.

Da podsjetimo, američki senator Kevin Kramer, član Senatskog komiteta za oružane snage, pridružio se senatorki Marši Blekburn i zastupnici Klaudiji Teni u predstavljanju zajedničke rezolucije kojom se pozvali administraciju američkog predsjednika Džo Bajdena da ukloni Rusiju iz Savjeta bezbjednosti Ujedinjenih nacija.

Tako formulisana rezolucija, odnosno ukidanje statusa Rusije kao stalne članice Savjeta bezbjednosti eliminisala bi u potpunosti moć veta Moskve na rezolucije Savjeta bezbjednosti. Američki senatori su bili mišljenja da “omogućavanje Rusiji da zadrži svoj stalni položaj uprkos njenoj zloupotrebi međunarodnog prava ugrožava sam kredibilitet Savjeta bezbjednosti i podriva osnovne vrijednosti mira i bezbjednosti na kojima su izgrađene UN”.

Senatori su tada istakli i da postoje i indicije da je moguće da sjedište SSSR-a nikada nije pravilno prenijeto na Rusku Federaciju, jer nije postojao formalni proces kao što je izmjena Povelje UN nakon pada Sovjetskog Saveza. Moskvi je dodijeljeno mjesto u Savjetu bezbjednosti na osnovu pravne kancelarije UN, a Generalna skupština nikada nije preduzela nikakve radnje da to zvanično odobri.

S obzirom na to da bi bilo apsurdno da zemlju koja je bila osnivač jedne takve međunarodne organizacije bude i isključena iz nje (i to zemlja koja je po svojoj veličini i snazi među prvih pet zemalja svijeta, pritom i međunarodno-pravni nasljednik SSSR-a, koji je i osnivača UN) očekivano je da je pribjegnuto drugoj metodi, odnosno preispitivanju veta. To bi, praktično, dovelo do kraja istorije kakvu poznajemo jer bi se time srušio cjelokupan sistem međunarodnih odnosa i međunarodnih ugovora, odnosno, otvorila bi se “pandorina kutija”, jer bi u tom slučaju sve bilo moguće da se dogodi u svijetu, a ono što je važilo do prije neki dan do trenutka specijalne operacije Rusije u području Donbasa, praktično se srušilo.

Interesantno za vas

Izdvajamo

FIPA kojom upravlja Milica Marković potpuno podbacila: Veliki pad stranih investicija!

I dok strane investicije bilježe ozbiljan pad, FIPA se ponovo pohvalila aktivnostima na Fejsbuku. Direktne strane investicije u BiH periodu...

Možda vas zanima i ovo